Музей беларускага кнігадрукавання

Музей беларускага кнігадрукавання з'яўляецца адным з адзінаццаці музеяў Нацыянальнага Полацкага гісторыка-культурнага музея-запаведніка. Размяшчаецца ў памяшканні былой Брацкай школы Полацкага Богаяўленскага манастыра, помніку архітэктуры XVIII ст.

Музей адчыніў свае дзверы для наведвальнікаў 8 верасня 1990 года пад час святкавання 500-годдзя з дня нараджэння беларускага і ўсходнеславянскага першадрукара, славутага палачаніна Францыска Скарыны. Мастацкае рашэнне экспазіцыі ажыццявілі мастакі С. Дмітрыеў і І. Куржалаў.

Музей прысвечаны кнізе ва ўсіх яе аспектах, пачынаючы ад першых рукапісных скруткаў да кнігі сучаснай, знаёміць наведвальнікаў з гісторыяй стварэння пісьменнасці, пісьмовых прыстасаванняў, кніжнай ілюстрацыі, паліграфіі. Ён з'яўляецца адзіным у краіне музеем такога тыпу.

Экспазіцыйная плошча музея складае 928 кв. м. Экспазіцыя музея размяшчаецца ў 15 залах, на двух паверхах, дзе дэманструецца 2500 музейных экспанатаў.

Самую вялікую частку музейных экспанатаў складаюць кнігі: рукапісныя, старадрукаваныя, а таксама сучасныя выданні. Старадрукаваныя выданні прадстаўлены цікавымі і прыгожымі выданнямі кірылічнага і лацінскага шрыфтоў. Сярод іх такія рарытэты, як «Евангеліе вучыцельнае» (Вільна: Друкарня Мамонічаў, 1595), Іеранім Фалецкі «12 прамоў» (Венецыя: Выданне Альдаў, 1558), «Мінея обшая» (Масква, 1628) і інш. Сучасныя выданні прадстаўлены лепшымі кнігамі-лаўрэатамі конкурсаў «Мастацтва кнігі».

Акрамя кніг у музеі прадстаўлена і іншая друкаваная прадукцыя: часопісы і газеты розных гадоў, паштоўкі, лістоўкі, календары, буклеты. Тут жа можна ўбачыць і тыя прадметы і матэрыялы, якія суправаджаюць кнігу і пісьмо, сярод якіх прыгожыя пісьмовыя прыборы мінулых стагоддзяў, друкарскі станок, папяровы прэс, падсвечнікі, пісьмовыя прыналежнасці розных часоў і інструменты для пісьма, пачынаючы ад пісала і гусінага пяра да сучасных аўтаматычных ручак.

Для таго, каб зрабіць падарожжа ў часе і ўявіць сабе нялёгкі працэсс стварэння рукапісных кніг, у музеі створана майстэрня перапісчыка кніг — скрыпторый, дзе можна пабачыць заклапочанага манаха-перапісчыка з гусіным пяром у руках. А працэс стварэння першых друкаваных кніг добра ўяўляецца пасля наведвання рэканструяванай друкарні XVII–XVIII стст., дзе побач шчыруюць наборшчык і друкар. У музеі можна пабачыць інтэр'ер кабінета вучонага або пісьменніка XVII–XVIII стст, майстэрні мастака-афарміцеля, прыгожую мэблю мінулых стагоддзяў і шмат чаго іншага.

Супрацоўнікі музея клапоцяцца пра захаванне і данясення да слухача роднага слова і таму большая частка экскурсій тут праводзяцца на беларускай мове. І як лагічнае гэтаму пацведжанне — велічная і прыгожая скульптура П. Вайніцкага «Прысвячэнне роднаму слову», якая ўзвышаецца ў апошняй з залаў музея і вучыць нас шанаваць сваю мову, сваю спадчыну.

Вандруючы па залах музея, адчуваеш не толькі гонар за нашых славутых асветнікаў: Еўфрасінню Полацкую, Францыска Скарыну, Сімяона Полацкага, Васіля Цяпінскага і інш, якія садзейнічалі развіццю пісьменнасц, асветы , ведаў але і за нашых сучаснікаў, руплівасцю і стараннасцю якіх ствараецца кніга сучасная.